Een goede beslissing zo vinden de wetenschappers van Decide die het onderzoek uitvoerden. Op deze manier kan minister Van der Hoeven namelijk haar besluit naar buiten toe legitimeren.

Een interessante vraag is of de huidige patstelling te voorkomen was geweest. De volgende acties zouden, zeker in combinatie, in dit opzicht kansrijk zijn geweest:

1. Men had Friesland, Lemsterland en Urk vanaf het begin moeten betrekken bij de planvorming.
2. Het Rijk had een veel zorgvuldiger onderbouwing moeten geven van de aard en locatie van het project. Dit had of de wind uit de zeilen genomen van de actiegroepen of het Rijk was tot de ontdekking gekomen dat de tegenstanders (deels) gelijk hebben.
3. Bij het ontwerp van het plan had men op voorhand wat meer rekening moeten houden met de belangen van Urk. Men had uit voorzorg de molens iets verder weg kunnen plaatsen. Hierdoor zou het draagvlak voor ‘subversieve’ acties een stuk kleiner zijn geweest.

Deze aanpak zou de standpunten van een aantal partijen iets dichter bij elkaar hebben gebracht maar belangrijker: de tegenstanders zouden minder gefrustreerd zijn, waardoor hun ‘belang’ een stuk lager zou zijn geweest, wat het gemakkelijker had gemaakt een compromis te bereiken.

Professor Frans Stokman leidde het onderzoek. 

Bekijk hier de televisie aflevering van Labyrinth waarin de voorspelling wordt toegelicht.
of
Lees het rapport.

Al voor aanvang van de onderhandelingen toonde onderzoek van Decide aan dat de posities en belangen van de VN-landen op een aantal belangrijke onderhandelingspunten te ver uiteenliepen. Alleen met een nieuwe strategie zouden de landen nader tot elkaar kunnen komen en hun ambitie kunnen borgen in een mondiaal gedragen verdrag om de temperatuurstijging op aarde in deze eeuw te beperken tot 2 graden. Decide adviseerde daartoe de bijdragen van de Verenigde Staten en China buiten het akkoord te houden (niet bindend) en een duurzaam technologiefonds op te richten.

Onderzoek

Op zeven belangrijke onderhandelingspunten zijn met een aan de Rijksuniversiteit Groningen door Decide ontwikkelde methodologie, de posities en de belangen van de landen gespecificeerd. Daaruit bleek dat met name twee onderhandelingspunten in Kopenhagen zeer controversieel zouden zijn. Het eerste punt was of het verdrag van Kyoto dat in 2012 afloopt, zou moeten worden voortgezet. Het tweede punt betreft controleerbare en verifieerbare bijdragen aan een CO2 vrije groei door China.

Zoals voorspeld, stonden de VS en China tijdens de klimaattop loodrecht tegenover elkaar op de twee eerdergenoemde onderhandelingspunten en hadden zeer zwaarwegende belangen om uitkomsten te eisen die dichtbij hun posities lagen. De Verenigde Staten (VS) die nooit het Kyoto verdrag hebben geratificeerd, wilden komen tot een nieuw verdrag waardoor zij niet alsnog tot het uitstoot niveau van 1990 gebonden zouden worden aan verplichte bijdragen. Zij eisten van China (en India) substantiële en controleerbare bijdragen in de CO2 reductie. China eiste met evenveel kracht een verdrag dat als uitbreiding van Kyoto zou worden erkend om haar recht tot vrijwillige bijdrage te behouden en weigerde externe controle daarop.

Verschuiving van de macht

"De klimaattop in Kopenhagen markeert de overgang van de 20^ste naar de 21^ste eeuw: van een door de Westerse landen gedomineerde wereldorde, naar een bipolaire wereldorde waarin onder leiding van de twee nieuwe wereldleiders, de Verenigde Staten en China, regionale kernen, zoals de Europese Unie (EU), inspraak hebben, maar geen zeggenschap over het gedrag van de grootmachten zelf. De wereldleiders zijn wel bereid bij te dragen, maar niet bereid zich te laten controleren. Als gevolg hiervan zijn de komende periode forse aanpassingen te verwachten in de grote internationale instituties, stelt professor Stokman, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en ontwikkelaar van de Decide methodologie inzake collectieve besluitvorming.

Stokman: "Daarom is het hoog tijd voor de EU zich te bezinnen op haar rol om haar invloed op de juiste momenten in te kunnen zetten en te vergroten. Zo had de EU, en in het bijzonder Nederland, tijdens de klimaattop een belangrijke katalysatorfunctie kunnen vervullen in het borgen van het ambitieniveau en het synchroniseren van de belangen door het inbrengen van een duurzaam technologiefonds." Decide adviseert dan ook de regeringsleiders om voor de VN-klimaattop in Mexico volgend jaar eerst meer inzicht te verkrijgen in de dynamiek van het krachtenveld om op basis daarvan gezamenlijk een gerichte strategie te ontwikkelen die de besluitvorming verbetert en versnelt. De Decide methodiek is daarvoor (wederom) een waardevol en accuraat instrument gebleken.

Dit betekent niet dat de klimaattop nu al mislukt is. Wel is er een nieuwe strategie nodig om de VN-landen nader tot elkaar te brengen om de noodzakelijke reductie van CO2 te kunnen realiseren. Met de oprichting van een fonds voor duurzame technologie in ontwikkelingslanden kunnen zowel de belangen van alle landen worden gesynchroniseerd als de bijdragen in de reductie van CO2 sterker worden verankerd. Het onderzoek hierover is opgesteld door professor Stokman, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en wetenschappelijk directeur van Decide in samenwerking met experts van het Stockholm Environment Institute.

De constructie van het fonds maakt dat ieder land er belang bij heeft om zoveel mogelijk bij te dragen aan de CO2 reductie. De rijke landen betalen meer als zij hun jaarlijkse en uiteindelijke doelen in eigen land niet bereiken èn meer als China en India zelf meer bijdragen aan de reductie van CO2 uitstoot. De ontwikkelingslanden kunnen uit het fonds naar eigen keuze duurzame technologieën importeren en toepassen zonder daarvoor te hoeven betalen, doordat het fonds geen geld uitkeert maar direct investeert in de realisatie.

Op deze manier wordt niet alleen een wereldwijde markt voor duurzame technologie gecreëerd, maar ook een ander belangrijk knelpunt opgelost. Want enerzijds kan het voldoen aan de behoefte van rijke landen om hun nieuw ontwikkelde technologieën te beschermen tegen snelle surrogaten, anderzijds aan de behoefte van de ontwikkelingslanden om te voorkomen dat deze technologieën jarenlang duur blijven door de bescherming met patenten en octrooien.

Gisteravond tijdens een bijeenkomst over groene innovatie op de Hanzehogeschool Groningen is het onderzoeksrapport door prof Frans Stokman overhandigd aan Minister Cramer die de ‘pre-cop consultatie’ in Kopenhagen bijwoont. Dit is de voorbereidende bijeenkomst met klimaatministers voor de internationale klimaattop. Ook gaan de klimaatorganisaties C8 Foundation en Tällberg Foundation met de uitkomsten van het onderzoek invloed uitoefenen om het oprichten van het technologiefonds in te brengen als onderhandelingspunt tijdens de klimaattop. Zij beschikken over een wereldwijd netwerk van invloedrijke individuen uit politiek en bedrijfsleven.

Voor meer informatie zie het onderzoeksrapport NL of ENG
Voor adviesonderbouwing klik hier.

Reageer ook op de stelling van Frans Stokman: 'Juist Nederland kan het verschil maken tijdens de klimaattop in Kopenhagen'.